Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας | Σας θυμίζει κάτι;

Ας το να γνωστοποιηθεί!
  • 46
  • 1
  •  
  •  
  •  
    47
    Shares

Rings a bell?

Μα που πήγαν οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας;

Αλήθεια, η κυβέρνηση και η υπουργός εργασίας δεν μιλούσαν για επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων εργασίας; Τι έγινε και ποιους φοβίζει η επαναφορά τους;

Που χρησιμεύουν πια αυτές οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας;

Για να κατανοήσουμε τι κρισιμότητα των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, σημαντικό είναι να περιγραφεί το πως αυτές μπορούν να προστατεύσουν σε ένα βαθμό τα εργασιακά κεκτημένα των εργαζομένων, είτε μισθολογικά είτε με όρους καθημερινότητας (ωράριο κλπ).

Οι ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις για τη διεκδίκηση Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας είναι κατοχυρωμένο δικαίωμα που θεσπίζεται από το Σύνταγμα στο άρθρο 22 παράγραφος 2 και αποτελεί ένα μέρος της τριπλής κατοχύρωσης του δικαιώματος συνδικαλιστικής ελευθερίας.

Πόσα χρόνια κρατάει αυτή η κολόνια;

Η έννοια της συλλογικής διαπραγμάτευσης θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα με το Ν. 3239/1955 και προωθούσε καταρχήν τις συλλογικές συμβάσεις σε επίπεδο επαγγέλματος (ομοιοεπαγγελματικές) που αφορούσαν συμφωνίες στο οικονομικό-μισθολογικό κομμάτι και όχι στους λοιπούς όρους εργασίας.

Η μεταπολιτευτική περίοδος και οι πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις οδήγησαν στην θεσμοθέτηση του Ν. 1876/ 1990 ο οποίος ισχύει (πετσοκομμένος) μέχρι και σήμερα και αφορά τους εργαζόμενους με εξαρτημένη σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου. Με το νόμο αυτό, οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας διαπραγματεύονται τόσο οικονομικές διεκδικήσεις όσο και μη μισθολογικούς όρους εργασίας, κατοχυρώνουν την άσκηση συνδικαλιστικού δικαιώματος, ορίζουν τις διαδικασίες και τους όρους της μεσολάβησης και της διαιτησίας και ιεραρχούν τις επιχειρησιακές (σε επίπεδο μίας επιχείρησης, π.χ. υπάλληλοι των Public) και κλαδικές συμβάσεις (σε επίπεδο ολόκληρου κλάδου – π.χ. υπάλληλοι στο λιανικό εμπόριο) έναντι των ομοιοεπαγγελματικών.

PlayPause
Slider

Τι έγινε όμως από το 2010 και μετά με την ψήφιση των μνημονίων;

Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας (από δω και στο εξής «ΣΣΕ») ήταν οι πρώτες που μπήκαν στο στόχαστρο. Η εμπειρία δείχνει ότι η μετατόπιση από την συλλογική προστασία στην ατομική και η μεταφορά της διαπραγμάτευσης και της κατοχύρωσης δικαιωμάτων από το επίπεδο του κλάδου (πχ εμπόριο, επισιτισμός) στο επίπεδο της επιχείρησης (πχ Mikel, Goodys, Public,  μία αλυσίδα καφετεριών κλπ) ήταν στο πυρήνα των μνημονιακών ρυθμίσεων και μία από τις μεγαλύτερες επιθυμίες της εργοδοσίας.

Τρία ήταν τα βασικά πλήγματα που δέχθηκαν οι ΣΣΕ με την ψήφιση των μνημονίων

Η κατάργηση της αρχής της εύνοιας.
Mεταφορά της διαπραγμάτευσης από τον κλάδο στην μεμονωμένη επιχείρηση

Ίσως το βασικότερο πλήγμα. Αρχή της εύνοιας σημαίνει ότι κάθε φορά ισχύει η βέλτιστη συμφωνία για τον εργαζόμενο, ανάμεσα στις διάφορες συμβάσεις που μπορεί να ισχύουν παράλληλα. Έτσι, αν η επιχειρησιακή σύμβαση περιέχει καλύτερους όρους από την ατομική τότε ισχύει αυτή. Αν η κλαδική σύμβαση εμπεριέχει καλύτερους όρους από την επιχειρησιακή και την ατομική τότε ισχύει αυτή.

Αντιστρόφως δεν ισχύει σύμβαση σε ατομικό ή επιχειρησιακό επίπεδο αν εμπεριέχει χειρότερους όρους από την κλαδική σύμβαση ή την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας. Ωραίο; Σίγουρα. Μόνο που πια δεν ισχύει.

Από την ψήφιση του νόμου 4024/2011 και ύστερα οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις υπερισχύουν των κλαδικών ακόμα και αν εμπεριέχουν χειρότερους όρους για τον εργαζόμενο. Αυτό στην πράξη αχρηστεύει την διαπραγμάτευση σε επίπεδο κλάδου και την μεταφέρει στο επίπεδο μιας μεμονωμένης επιχείρησης, όπου πρακτικά έχει φανεί ότι οι πιέσεις της εργοδοσίας απέναντι στους εργαζομένους είναι πολύ ισχυρότερες.

Με βάση τα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας το 2016 υπογράφτηκαν μόνο 10 κλαδικές/ομοιοεπαγγελματικές συλλογικές συμβάσεις. Αντίθετα ο αριθμός των επιχειρησιακών ΣΣΕ ανέρχεται σε 318, αντιπροσωπεύο­ντας το 95,21% του συνόλου των ΣΣΕ. Σε αυτό μεγάλο ρόλο έχει παίξει και η δυνατότητα των Ενώσεων Προσώπων που επίσης πληθαίνουν μέσα στα χρόνια της κρίσης, να υπογράφουν επιχειρησιακές συμβάσεις παρακάμπτοντας τα σωματεία της επιχείρησης ή του κλάδου. Περιττό να πούμε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρησιακών συμβάσεων που υπογράφτηκαν μέσα στην κρίση αφορούσαν σε μειώσεις μισθών. Οι νέες επιχειρησιακές ΣΣΕ που υπογράφτηκαν από το 2011 και μετά προέβλεπαν στην πλειονότητά τους δραστική μείωση των αποδοχών της τάξης του 10%-40%.

 

H κατάργηση της αρχής της επεκτασιμότητας των ΣΣΕ

Αυτό αφορά στην κήρυξη των κλαδικών ΣΣΕ ως δεσμευτικών για όλο τον κλάδο και όχι μόνο για τους συμμετέχοντες στην διαπραγμάτευση εργοδοτικούς φορείς. Στην Πορτογαλία καθιερώθηκαν πολύ αυστηρά κριτήρια για την κήρυξη των ΣΣΕ ως γενικά υποχρεωτικών, με αποτέλεσμα ο αριθμός των καθολικά δεσμευ­τικών ΣΣΕ να μειωθεί από 131 το 2008 σε μόλις 13 το 2014 και ο αριθμός των εργαζομένων που καλύπτονται από ΣΣΕ από 1,7 εκατ. το 2008 σε 200 χιλιάδες το 2014. Αντίστοιχα στην Ισπανία ο αριθμός των εργαζομένων που καλύπτο­νται από ΣΣΕ μειώθηκε από 12 εκατ. το 2008 σε 8,4 εκατ. το 2014 (ΙΝΕ ΓΣΕΕ). Αντίστοιχη μείωση παρατηρήθηκε και στην Ελλάδα.

 

Η κατάργηση της μονομερούς προσφυγής στην διαιτησία

Οι ΣΣΕ προκύπτουν μέσα από την διαπραγμάτευση των εργαζομένων σε επίπεδο επιχείρησης ή κλάδου με την αντίστοιχη εργοδοτική ένωση. Αυτές οι διαπραγματεύσεις προφανώς δεν είναι χωρίς εντάσεις καθώς τα συμφέροντα είναι ανταγωνιστικά. Η υπογραφή πολλών ΣΣΕ εξάλλου έγινε εν μέσω αγώνων και απεργιών από πλευρά εργαζομένων.  Αν δεν προέκυπτε συμφωνία σωματείων-εργοδοτών, υπήρχε ο θεσμός της Διαιτησίας η οποία συμβίβαζε τις δύο πλευρές και στην οποία μπορούσε να προσφύγει η κάθε πλευρά μονομερώς. Αυτό έδινε ένα όπλο στα χέρια των σωματείων να προσφεύγουν στην Διαιτησία η οποία μπορούσε να βάλει φρένο σε παράλογες εργοδοτικές απαιτήσεις αλλά και παραβιάσεις μιας συμφωνημένης ΣΣΕ. Με την υπογραφή του 2ου μνημονίου το 2012 ο θεσμός της διαιτησίας πετιέται στα σκουπίδια. Αντί της μονομερούς θεσπίζεται η προσφυγή στην διαιτησία με την σύμφωνη γνώμη και των δύο πλευρών. Όπως είναι λογικό κάπου εδώ τερματίστηκε η προσφυγή στην διαιτησία. Ενδεικτικά το 2010 οι προσφυγές έφταναν περίπου τις 140 ενώ το 2013 δεν έγινε ούτε μία προσφυγή και από τότε και μετά κυμαίνονται σε μονοψήφια νούμερα ετησίως.

Το ξεσάλωμα της εργοδοσίας!

εργαζόμενοι/ες μικρής ηλικίας και β’ κατηγορίας!

Τα μνημόνια ωφέλησαν τον ΣΕΒ και τους εργοδότες, όπου με το πρόσχημα της ανεργίας, επιδίωξαν το να μην εφαρμόζονται οι ΣΣΕ για τους νεοπροσλαμβανόμενους και να τους βάζουν να υπογράφουν ατομικές συμβάσεις εργασίας, όπου καλύπτονται (μόνο) από την Εθνική Γενική Συλλογική Σύβαση Εργασίας. Δηλαδή, με βασικό μισθό, καμία προσαύξηση  και παγιώνοντας μια κατάσταση από τους νέους εργαζόμενους, υπό το φόβο της απόλυσης και της ανεργίας, ώστε να μην διεκδικούν καλύτερες συνθήκες εργασίας, αλλά ούτε να οργανώνονται και να διεκδικούν  τα δικαιώματά τους, μέσω των σωματείων τους.

Έτσι, μεθοδικά, οι εργοδότες πίεζαν σε σε μείωση μισθών και εργασιακών κεκτημένων μέσω των ατομικών συμβάσεων εργασίας. Για παράδειγμα στον κλάδο του τουρισμού όπου οι μισθοί μέσω της κλαδικής συλλογικής σύμβασης ήταν υψηλότεροι του βασικού, οι εργοδότες  του τουρισμού μέσω των ατομικών συμβάσεων εργασίας, παρόλο που ο κλάδος  είναι κερδοφόρος ακόμα και μέσα στα χρόνια της κρίσης, πιέζουν σε μισθούς εξαθλίωσης (τον βασικό μισθό) στα 490€ το μήνα καθαρά ή 586€ μεικτά (ακόμα και πιο κάτω).

Έτσι με την επί της ουσίας κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων παρατηρείται το εξής φαινόμενο: οι νέοι εργαζόμενοι να υπογράφουν ατομικές συμβάσεις με ταπεινωτικούς όρους και πολύ χαμηλούς μισθούς υπό το φόβο της ανεργίας χωρίς να αναζητούν τα όσα δικαιούνται σε συλλογικό επίπεδο ενώ παγιώνεται μια κατάσταση και στους παλαιούς υπό το φόβο της απόλυσης και σαν “ευνοημένοι” να μην διεκδικούν κάτι καλύτερο.

 

Ποιος ωφελείται και ποιος όχι;

Από όλη αυτή την υπόθεση είναι ξεκάθαρο ότι ο μόνος που ωφελείται είναι οι εκάστοτε εργοδότες.

Τα λέμε όλα αυτά για δύο λόγους:

Αφενός επειδή η νέα γενιά εργαζομένων, οι σημερινοί 20άρηδες και 30άρηδες μπαίνουμε σε μια αγορά εργασίας όπου οι ΣΣΕ είναι είδος υπό εξαφάνιση. Το επίπεδο εισοδήματος και προστασίας που κατοχύρωναν είναι άγνωστο στους περισσότερους και στις περισσότερες. Στρεφόμαστε λοιπόν ενστικτωδώς όλοι και όλες στο πως ο καθένας μπορεί να προστατεύσει καλύτερα τον εαυτό του ξεχνώντας ότι η μεγαλύτερη προστασία και οι πιο πολλές κατοχυρώσεις έχουν συντελεστεί σε συλλογικό επίπεδο και όχι ατομικό. Και αυτό το συλλογικό επίπεδο είναι το ζητούμενο σε μια περίοδο που έχει καταργηθεί πλήρως. Πρέπει λοιπόν να αντιστρέψουμε την πορεία από τον εαυτό μας στην επιχείρηση και από την επιχείρηση στον κλάδο! Παράδειγμα είναι οι κλάδοι του επισιτισμού (μπαρ, εστιατόρια, καφε κλπ) και του εμπορίου που ενώ εργάζονται χιλιάδες νέοι εργαζόμενοι/ες σε άθλιες συνθήκες δεν έχουν κλαδική σύμβαση.

Αφετέρου, επειδή συζητιέται υποτίθεται η επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων στο εγγύς μέλλον από την κυβέρνηση. Στο σημείο αυτό πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τι μπορεί να συνιστά όντως αλλαγή της κατάστασης προς το καλύτερο και τι ξεκάθαρη κοροϊδία.

Λέμε λοιπόν ότι συντελείται ένα διαρκές έγκλημα από την κυβέρνηση απέναντι σε κάθε εργαζόμενο/η και ειδικά στους νέους όσο δεν ικανοποιούνται τα παρακάτω αιτήματα:

Επαναφορά του κατώτατου μισθού στα 751€ και του ημερομισθίου στα 33,57€, χωρίς καμία διάκριση μεταξύ νέων εργαζομένων και μεγαλύτερων εργαζομένων
Καμία μείωση του αφορολόγητου ορίου από το 2019
Αύξησή του έτσι ώστε να μην περιλαμβάνει τα χαμηλά εισοδήματα
Επαναφορά της επεκτασιμότητας και της ευνοϊκότερης ρύθμισης, για την προστασία των συλλογικών συμβάσεων εργασίας σε βάρος των ατομικών
Μόνιμη και σταθερή εργασία έναντι των μορφών
ευέλικτης απασχόλησης
Κατάργηση της κυριακάτικης εργασίας, διεκδικώντας 8ωρο – 5ήμερο
Επαναφορά της διάρκειας και των επιδομάτων της μετενέργειας
Επαναφορά της προστατευτικής νομοθεσίας για απολύσεις και δυνατότητα μονομερούς προσφυγής στην διαιτησία για την διαμόρφωση και τήρηση των όρων ΣΣΕ
GENERATION400
previous arrow
next arrow
Slider